Menu

Jacek Zięba

blog

Od zwierząt do bogów. Krótka historia ludzkości – recenzja

Gdy wychodziłem z księgarni z „Krótką historią ludzkości” Yuvala Noah Harariego to absolutnie nie wiedziałem, jaką wiedzę będę mógł z niej czerpać. Dobre opinie i interestujący tytuł skłoniły mnie jednak do zakupu i cóż – okazało się, że to najlepsza książka popularno-naukowa, z jaką miałem przyjemność się zapoznać.

Krótka historia. Długie przemyślenia

Krótką historię ludzkości” czyta się bardzo długo. Oczywiście jej tytuł nie jest odrealniony – w odniesieniu do faktycznych dziejów gatunku ludzkiego nieco ponad 500 stron tekstu jest zaledwie muśnięciem tematu. Każdy rodział skłania jednak do refleksji i wymaga zgłębienia poruszanych kwestii w dodatkowych źródłach, aby lepiej zrozumieć ich istotę. Harari stawia przed nami ogrom pytań, na które niejednokrotnie odpowiada. Rzadko robi to jednak wprost – dostarczając nad odpowiednią wiedzę daje jednak możliwość samodzielnego dojścia do prawdy czy też wysnucie wniosków.

Spora część książki serwuje nam ogrom wiedzy, która niejednokrotnie przybiera formę ciekawostek, co przykuwa uwagę czytelnika. Najważniejsze są jednak rozdziały, przez które ciężko przebrnąć obojętnie. Z jednej strony poruszane są w nich tematy, które próbują udzielić nam odpowiedzi na to, dlaczego społeczność ludzka żyje w patriarchacie czy też jak Europejczycy zdobyli u schyłku średniowiecza przewagę nad mieszkańcami innych kontynentów. To, co jednak otwiera umysł, to kwestie związane ze zbrodniami Homo Sapiens, słabnącymi relacjami rodzinnymi czy też próbą osiągnięcia szczęścia.

Błędy nauki szkolnej

Harari od początku „prostuje” wiedzę, jaką posiedliśmy w szkole. Udowadnia odnosząc się do wielu źródeł, że Homo Sapiens to nie ewolucyja Neandertalczyka, ale kat, który dopuścił do jego eksterminacji. Takich tematów jest więcej i każdy z nich szeroko otwiera oczy czytelnika. Mam nadzieję, że w taki sam sposób działa również na jego umysł.

Autor nie stara się być bezstronny, co podobno jeszcze bardziej widać w jego nowej książce „Homo Deus”. Niemniej jednak jego wiedza historyczna, błyskotliwe refleksje i odnoszenie się do licznych danych nie zakłócają odbioru. Poruszając problematykę danego tematu Harari stara się przytoczyć kilka teorii go dotyczących i choć przeważnie syngalizuje czytelnikowi, w którą stronę sam się skłania, to nigdy nie narzuca własnego wyboru dając nam możliwość podjęcia decyzji w oparciu o przekazaną przez siebie wiedzę.

Jak ludzkość dokończy swoją historię?

Książka została świetnie napisana. Mimo iż historia jest przedstawiana chronologicznie, to wielokrotne odniesienia do dalszych lub bliższych opisywanemu w danym momencie okresowi wydarzeń zdają się porządkować naszą wiedzę i przygotowywać do zrozumienia kolejnych rozdziałów. Nie mogę również nie wspomnieć o tłumaczeniu – Justyn Hunia nie boi się używać trudnych wyrazów, co nadaje książce intelektualny wymiar i nie spłyca jej charakteru. Szkoda tylko, że polskiemu tytułowi daleko do oryginalnego „Sapiens: A Brief History of Humankind”.

To wręcz niesamowite, ile dowiedziałem się z „Krótkiej historii ludzkości”. Sama wiedza okazała się jednak wyłącznie budulcem, który mogę wykorzystać do analizy i refleksji nad poruszanymi tematami. Tych, które zostają nam po lekturze w głowie jest bowiem cała masa i niemal każdy ma wyjątkowy wymiar. Szczególnie ostatnie kilka stron dotyczących szczęścia stawia przed nami takie pytania, na które jeszcze długo będziemy się starali znaleźć odpowiedź.